Skip to the content

Doğa Kaşifi Neden İyi Bir Öğrenme Aracıdır?

Doğa Kaşifi, kullanıcılara türlerin adından ziyade türleri nasıl tanımlayacağını gösteren bir uygulamadır. Doğa Kaşifi, biyolojik çeşitliliği keşfetmeye, tanımaya ve gözlemlemeye yardımcı olduğundan ilkokul ve ortaokul düzeyinde fen bilimleri dersinde, lisede ise biyoloji dersinde bir öğrenme aracı olarak kullanılabilir. Ayrıca çevre, doğa gözlemciliği ya da bilim kulüpleri için bir etkinlik aracı olarak kullanılabilir.

Diğer taraftan Doğa Kaşifi bireylere doğa gözlemciliğini aşılamanın yanında üst düzey zihinsel becerilerin gelişimine de yardım edebileceğinden örgün eğitimde bilim dersleri dışında da kullanılabilir. 

 

Doğa Kaşifi Uygulamasıyla Hagi Düşünme Becerileri Gelişir?

 

Eleştirel Düşünme

  • Gözlemlediği organizmalar (ağaç, çalı vb) ya da bunların yapıları (yaprak, çiçek, meyve) arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları tespit eder.
  • Gözlem sonuçlarını görseller aracılığıyla sorgular.
  • Bilgiyi doğrulamak için kanıtlara başvurur.

 

Analitik Düşünme:

  • Genelden özele doğru hareket ederek bütün-parça-bütün ilişkisi kurar.

 

Yansıtıcı Düşünme

  • Gözlemlediği organizmalar hakkında kazandığı bilgileri sonraki gözlemlerde kullanır, daha fazla gözlem yaptıkça bu bilgileri kullanma hızı artar.
  • Dikkatli, tutarlı ve alternatifli düşünerek karar alır.
  • Geçmiş gözlemlerde kaçırdığını fark ettiği detayları gelecek gözlemlerde kullanır.

 

Metabilişsel Düşünme

  • Bir türü tanımlarken türün farklı yapılarını ve bu yapılardaki farklı detayların kullanılması gerektiğini öğrenir ve böylece bunu karşılaştığı diğer organizmalar / durumlar için kullanabilir. Bu bilişsel işleyiş sayesinde öğrenmeyi öğrenir, öğrenme farkındalığı gelişir

 

Sosyal Beceriler

  • Uygulama grup çalışması şeklinde yürütüldüğünde (en fazla 5 kişilik gruplar) ortak karar alma, arkadaşlık ilişkilerini güçlendirme, grup içinde kendini ifade etme becerileri artar.
  • Görev paylaşımı yapılarak kullanıldığında, örneğin öğrenciler tanımlama rehberi adımlarındaki soruları paylaştığında bireysel sorumluluk alarak liderlik becerilerini geliştirir.

 

Doğa Kaşifini Öğrenme Aracı Olarak Kullanırken Nelere Dikkat Etmeli

Doğa Kaşifi uygulamasını grup çalışmalarında kullanacağınız zaman grup büyüklüğünün 3-5 kişiden oluşmasına, grupların heterojen yapıda oluşturulmasına, gruplarda görev paylaşımı yapılarak her öğrencinin kendi sorumluluğunu üstlenmesi sağlanmalıdır.

 

Doğa Kaşifi Uygulaması Hangi Öğretim Ortamlarına Uygundur?

Doğa Kaşifi yerinde ve anında gözlem aracıdır. Bu nedenle uygulama en verimli açık alanda, kayıt edilecek organizmaların yakınında kullanılır. Uygulama şimdilik yalnızca İstanbul’da bulunan yaygın ağaç ve çalı türlerinin barındırsa da bu türler kent peyzajını yansıtan doğal ve egzotik türlerden oluştuğundan diğer bölgelerde de kısmen verimli bir şekilde kullanılabilir.

Doğa Kaşifi uygulamasının sınıf etkinliklerinde kullanmak isteyen öğretmenler için verimliliği artırabilecek tavsiyelerimiz şunlardır;

 

Uygulamayı önce kendiniz kullanın ve tanıyın

Doğa Kaşifi uygulaması başlangıç seviyesindeki doğa gözlemcileri için uygun bir uygulama olsa da uygulama esnasında öğrencilerin sorularını hızlı yanıtlamak ve doğru yönerge verebilmek için uygulamayı iyice tanıyın. Uygulamanın fonksiyonları ve bunların kullanımını inceleyin; bitki tanımlama süreci ve terimleri gibi konularda öğrencilere doğru ve yeterli bilgi verebilmek için uygulamayı önce kendiniz test edin. Mümkünse bu testi öğrenciler ile yapacağınız etkinlik alanında, bu alandaki bitkileri tanımlayarak yapın. Uygulama esnasında öğrencilere Doğa Kaşifi’nin sınırlı sayıda tür barındırdığını ve bazı türlerin bulunamayacağını, bu konuda hayal kırıklığına uğramamaları gerektiğini net bir şekilde anlatın.

 

Öğrencilere doğa gözlemciliği ve önemi hakkında ön bilgi vererek uygulamayı anlatın

Doğa Kaşifi’ni kullanmadan önce öğrencilere doğa gözlemciliği konusunda ön bilgi vermek faydalı olabilir. Bunun için hazırladığımız bilgi notundan faydalanabilirsiniz. Bu noktada öğrencilere özellikle doğa gözleminde öğrenmenin yavaş olduğunu, gözlemlerin acele etmeden dikkatlice yapıldığında kazanımlarının büyük olacağını anlatın.

 

Öğrencilere gözlem konusunda rehber olun

Her doğa gözlemcisinin, hangi deneyim seviyesinden olursa olsun izlemesi gereken gözlem etiği vardır. Öğrencileri bu konuda detaylı bilgilendirin, Doğa Kaşifi için hazırladığımız gözlem etiğini okumalarını söyleyin. Gözleme nasıl başlamaları ve gözlem boyunca nelere dikkat etmeleri gerektiği konusunda bilgi verin. 

 

Öğrencilere gözlem fotoğrafı ve gözlem notu konusunda rehber olun

Türlerin tanımlanması ve eklenen gözlemlerin diğer kullanıcılar tarafından doğru değerlendirilmesinde en önemli noktalardan biri gözlem fotoğrafları ve gözlem notudur. Gözlem için çekilen fotoğraflarda yanlış ve doğru uygulamaları öğrencilere anlatarak olabilecek en kaliteli fotoğrafı çekmelerini sağlayın.

Gözlenen bitkinin tanımlamada kullanılan kısmının net ve kadraja iyi yerleştirilmiş fotoğrafını çekin. Uygulamaya yüklenebilecek 3 fotoğrafın bitkinin farklı kısımlarını gösteren fotoğraflar olduğundan emin olun. Fotoğraf kadrajına bitki dışında başka bir nesne, canlı almamaya çalışın (örneğin insan, özel mülkün detaylarını gösteren bilgiler vb.). Bir diğer önemli konu da öğrencilere fotoğraf ve gözlem verileri için fikri mülkiyet hakları konusunda bilgi vermektir. Öğrencilere gözlem kayıtlarında yalnızca kendi çektikleri bitki fotoğraflarını kullanmalarını, internetten buldukları ya da başka birisinin çektiği fotoğrafları kendi fotoğrafıymış gibi kullanmamaları konusunda uyarın.

 

Sınıfınızda toplanan gözlem verisi için sorumluluk alın

  • Gözlem verilerinin kontrolü

  • Yanlış gözlem kayıtlarının silinmesi

  • Uzmana Sor fonksiyonunun gereksiz kullanımının engellenmesi

 

Doğa Kaşifi uygulamanı sınıf ile kullanarak yapılabilecek etkinlikler

  1. Tür Dedektifliği: Bu etkinlikte öğrencileri gruplara bölebilir, her gruba bir alan tayin edebilirsiniz. Gruplar kendi alanlarında belirli sürede mümkün olduğunca çok ağaç ve çalı türünü doğru tanımlamaya ve kayıt etmeye çalışır. Etkinlik sonunda grupları bir araya toplayarak tür tanımlama süreçleri ve tanımlanan türler hakkında tartışabilirsiniz.
  2. Tür Envanteri: Bu etkinliğin amacı belirli bir alanda var olan ağaç ve çalı türlerini düzenli ziyaretler ile belgelemektir. Etkinlik kapsamında öğrenciler ile birlikte küçük çaplı bir proje planlayarak her mevsim bir alanda (örneğin okul bahçesi) en az 1 defa arazi çalışması yapabilirsiniz. Arazi çalışmasında bütün ağaç ve çalı türlerini farklı mevsimlerde farklı yapılarından tanımlayarak her formu ile kayıt altına alabilirsiniz. Böylece ziyaret ettiğiniz alanın envanter çalışmasını yapabilirsiniz. Proje tamamlandığında farklı mevsimlere ait fotoğrafları kullanarak envanterin bir posterini hazırlayabilirsiniz.